Τρίτη 27 Μαΐου, Ώρα: 17:00
Ομιλητής: Ομ. Καθηγητής Στέφανος Σγαρδέλης
Τίτλος ομιλίας: Όψεις πολυπλοκότητας των οικολογικών δικτύων
Σύνδεσμος Zoom: https://authgr.zoom.us/j/93797014231?pwd=UjlmZVpJQ0pqTHRCK212YjlwaEFBZz09
Η παρουσίαση σε μορφή pdf βρίσκεται εδώ.
Η βιντεοσκοπημένη ομιλία βρίσκεται εδώ.
Περίληψη ομιλίας: Η οικολογία ορίστηκε από τον Haeckel ως κλάδος της εξελικτικής Βιολογίας που μελετά τις αλληλεπιδράσεις μεταξύ οργανισμών αλλά και μεταξύ αυτών και των περιβαλλοντικών συνθηκών. Οι στοιχειώδεις αλληλεπιδράσεις ζευγών ειδών, όπως ο ανταγωνισμός και η θήρευση, μελετήθηκαν θεωρητικά από τους Lotka και Volterra την δεκαετία του 1920. Τα μαθηματικά μοντέλα των Lotka και Volterra και το μοντέλο λογιστικής αύξησης των πληθυσμών απετέλεσαν τη βάση της θεωρητικής οικολογίας. Ένα από τα κύρια ερωτήματα της θεωρητικής οικολογίας είναι η σχέση μεταξύ πολυπλοκότητας και ευστάθειας των βιοκοινοτήτων. Ο πρώτος που ανέλυσε αυτή τη σχέση, με χρήση μοντέλων αλληλεπίδρασης πολλών ειδών, ήταν ο Robert May. Ο May όρισε την πολυπλοκότητα ως συνάρτηση του πλήθος των ειδών, του πλήθος των μεταξύ τους σχέσεων και της ετερογένειας στην ένταση των σχέσεων. Συμπέρανε ότι οι πολύπλοκες βιοκοινότητες, κυρίως αυτές που έχουν πολλά είδη, τείνουν να είναι ασταθείς. Τα ευρήματα του May ήρθαν σε αντίθεση με την κοινή πεποίθηση οικολόγων ότι οι πλούσιες σε είδη κοινότητες είναι πιο σταθερές. Ο ίδιος ο May τόνισε ωστόσο ότι η ανάλυση του θα πρέπει να χρησιμοποιηθεί ως μοντέλο τυχαιότητας ώστε να διερευνηθούν οι αιτίες που επιτρέπουν αποκλίσεις από την συνθήκη ευστάθειας που διατύπωσε. Στην παρουσίαση αυτή θα αναφερθώ σε ιδιότητες του τροφικού πλέγματος και των δικτύων αμοιβαιότητας που συμβάλουν στην μακροχρόνια διατήρηση των βιοκοινοτήτων. Η συγκρότηση των φυσικών κοινοτήτων ακολουθεί κανόνες. Οι κανόνες συγκρότησης οδηγούν σε ιεραρχικές δομές, σε εμφάνιση συστάδων στα τροφικά πλέγματα και σε εμφώλευση -που συνεπάγεται προτίμηση σύνδεσης των πιο εξειδικευμένων ειδών με τα πολύτροπα (γενικότροπα)- στα δίκτυα αμοιβαιότητας. Τα πολύτροπα είδη συμβάλουν στην σταθερότητα των βιοκοινοτήτων ιδιαίτερα σε ασταθή από άποψη συνθηκών περιβάλλοντα. Θα αναφερθώ στη σημασία των έμμεσων σχέσεων στα δίκτυα, στον έλεγχο και τη διάδοση διαταραχών στο τροφικό πλέγμα και σε κοινότητες με πολλαπλά σημεία ισορροπίας.
Βιογραφικό ομιλητή: Ο Δρ. Σγαρδέλης είναι Βιολόγος με ειδίκευση στην Οικολογία και ομότιμος καθηγητής του ΑΠΘ. Υπηρέτησε για περισσότερα από 40 έτη στον Τομέα Οικολογίας του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Συμμετείχε στην οργάνωση και διετέλεσε διευθυντής επί σειρά ετών του μεταπτυχιακού προγράμματος σπουδών Διαχείριση βιοποικιλότητας και βιολογικών πόρων και συμμετείχε ως διδάσκων σε όλα τα μεταπτυχιακά προγράμματα του Τμήματος Βιολογίας. Επιπλέον ήταν υπεύθυνος, οργάνωσε και δίδαξε μαθήματα σε δύο μεταπτυχιακά προγράμματα του Τμήματος Φυσικής καθώς και σε διατμηματικά μεταπτυχιακά προγράμματα των τμημάτων Μαθηματικών και Προσχολικής Αγωγής και Εκπαίδευσης.
Το ερευνητικό του έργου αναφέρεται κυρίως στην εδαφική Βιολογία και οικολογία, την μελέτη των δικτύων αμοιβαιότητας και τα πρότυπα β – ποικιλότητας σε ηπειρωτική κλίμακα.
Για την συνεισφορά του στον κλάδο της εδαφικής βιολογίας ένα νέο είδος ακάρεων κρυπτοστιγμάτων έχει ονομαστεί Αchipteria sgardelisi.
Διετέλεσε Γραμματέας προγραμματισμού της European Ecological Federation για δύο συνεχείς θητείες.